ناسیونالیزم شانازییه بۆ ئێمه ی کورد.


ناسیونالیزم دیارده‌یه‌كی زۆر ئاڵۆزه‌ و تا ئیستا به‌ چه‌ندین شێوه‌ پێناسه و قسه و لێكدانه‌وه‌ی جیاوازی له سه ر كراوه‌. سه‌ره‌رِای ته‌مه‌نی درێژی دیارده‌ی ناسیونالیزم كه‌ چی له‌ ئاستی تیوری دا كه‌متر گرنگی پێ دراوه‌. ناسیونالیزم یه‌كێك له‌و "لیزم" انه‌یه‌ كه‌ رۆشنبیر یان تیوریسونی خۆی نیه‌. لیبراڵیزم، سوسیالیزم، كۆمۆنیزم، فاشیزم، هه‌موویان تیوریو و فه‌لسه فه ی تایبه‌ت و ناسراویان هه‌یه‌. به‌ڵام ناسیونالیزم تا ناوه‌راستی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی بیست بێ فه‌یله‌سووف و بێ رۆشنبیر ماوه‌ته‌وه‌. راسته‌ لێره‌و له‌وی، ئه‌م فه‌لسه فه یه یان ئه‌ویدی، فڵان یان فیسار تیۆریسون، شتێكیان له‌ سه‌ر ئه‌م لایه‌ن یان ئه‌و لایه‌نی ناسیونالیزم گووتوه‌. به‌ڵام لای كه‌س بابه‌تی سه‌ره‌كی بیركردنه‌وه‌ و قسه‌ كردن نه‌بووه‌. ته‌نیا له‌ سه‌ره‌تای هه شتا‌كانه‌وه‌ ناسیونالیزم وه‌ك دیارده‌یه‌كی سیاسی و كولتوری و كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌رنجی ژماره‌یه‌كی زۆری لێكۆڵه‌ره‌وه‌ و زانای كۆمه‌ڵایه‌تی راده‌كێشێت و ده‌بێته‌ شیكردنه‌وه‌ و ویردی سه ر زمان، ئه‌م سرنج راكێشێانه‌ش له‌ زۆر رووه‌وه‌ وابه‌سته‌ی ئه‌و گۆرِانكاریه‌ بنه‌رِه‌تیانه‌یه‌ له‌ هه‌شتاكان و نه‌وه‌ده‌كانی ئه‌م سه‌ده‌یه‌ دا روویان دا، هه‌ر له‌ كه‌وه‌تن و له‌ به‌ر یه‌ك هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئیمپراتوریه‌تی كۆمۆنیزم و به‌شبه‌شبوونه‌یه‌وه‌ بۆ چه‌ندان ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی جیاوازه‌وه‌ بیگره‌ تا به‌ كۆی ئه‌و هه‌موو بزاوته‌ ناسیونالیزمیانه‌ی دیكه‌ش ده‌گات كه‌ به‌شێكی گه‌وره‌ی فه‌زای سیاسی هه‌شتاكان و نه‌وه‌ده‌كانی به‌ ره‌نگی خۆی ره‌نگرِێژ كرده‌وه‌. ئه‌م ئاماده‌ کاریه‌ سه‌خت و هه‌موو لایه‌نیه‌ی ناسیونالیزم له‌ مێژو دا وای كردووه‌ له‌ هه‌شتاكانیشه‌وه‌ ببێته‌ بابه‌تی زانسته‌ كۆمه‌لایه‌تیه‌ جیاجیاكان و هه‌زاره‌ها لاپه‌رِه‌ی له‌ سه‌ر بنوسرێت.
له‌ ناو ئه‌و هه‌موو نوسینانه‌ دا چوار تیوریسون گرینگترین مه‌سه‌له‌ بیروکه کانی ناسیونالیزمیان له‌ دنیای ئاكادیمی و بواری زانسته‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان دا لێكداوه‌ته‌وه‌، هه‌ریه‌ك له‌م تیوریسینانه‌ رای تایبه‌تی خۆیان به‌رامبه‌ر به‌ مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌ و بزواتی نه‌ته‌وه‌ایه‌تی و سه‌رچاوه‌كانی په‌یدابوون و هێز و قۆرسایی نه‌ته‌وه‌ و گرینگی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی له‌ ناو مێژوی هاوچه‌رخ و داهاتوی مروڤایه‌تی دا هه‌یه‌.
ره‌نگه‌ خاڵی هه‌ره‌ سه‌ره‌كی جیاوازی نێوان ئه‌م نوسه‌رانه‌ له‌وه‌ دابێت كه‌ سێ نوسه‌ری یه‌كه‌میان ناسیونالیزم له‌ پاڵ تیوریه مۆدیرنیسته‌كاندا لێكده‌ده‌نه‌وه،‌ و نه‌ته‌وه‌و، ناسیونالیزم به‌ له‌ دایك بوونی ده ورانی مۆدێرِنیته‌ ئه‌زانن، له‌ كاتێكدا چواره‌میان پێی وایه‌ ڕه‌گه‌كانی نه‌ته‌وه‌ بۆ به‌ر له‌ قۆناغی مۆدێرِنیته‌ ده‌گه‌رَینه‌وه‌ و نه‌ته‌وه‌ به‌رئه‌نجامی گه‌شه‌ی ئه‌و ئه‌تنیکیه‌ بچووكانه‌یه‌ كه‌ به‌ر له‌ درستبوونی مۆدێرِنیته‌ بوونیان هه‌بووه‌. با سرنجێكی قۆڵتر له‌م جیاوازیه‌ بده‌ین.
به‌ رای ناسونالیسته کان دروست بوونی نه‌ته‌وه‌ به‌ بێ گۆرِانه‌ ئابوریه‌كانی ده ورانی پێشه‌سازی و هاتنه‌ كایه‌ی سیستمی خۆیندنی مۆدێرِن و گه‌شه‌ی زمانی هاوبه‌ش و دروس بوونی تاكه‌ كه‌سی مۆبیل و بازارِه‌ گه‌وره‌كان مه‌حاڵه‌. ناسولیسته کان ئه‌و سه‌ره‌تا ماركسییه‌ قبووڵ ده‌كان كه‌ نه‌ته‌وه‌ به‌ له‌ دایكبووی كۆمه‌لگه‌ی پێشه‌سازی ده‌زانێت، نه‌ك هه‌ر ئه‌مه‌ به‌ڵكو باوه‌رِیان وایه‌ نه‌ته‌وه‌ پێشینی دێرین نییه‌، به‌ڵكو بوونێكه‌ ده‌بێت هه‌نگا و به‌ هه‌نگا و بنیاد دروست بكرێت. به‌ باوه‌رِی من ئابوری پێشه‌سازی له‌ یه‌ك كاتدا پێویستی به‌ دوو شت هه‌یه‌، یه‌كه‌میان: كولتورێكی نوێی ناوه ندییه‌. دووه‌میان: ده‌وڵه‌تێكی نوێی مه‌ركه‌زییه‌. هه‌ر یه‌كیكێش له‌م دووانه‌ پێویستیه‌كی حه‌یاتیان به‌یه‌كتری هه‌یه‌ و به‌ بێ یه‌كتری زه‌حمه‌ته‌ دروستببن. هه‌م ئه‌و كولتوره‌ مه‌ركه‌زییه‌ پێویستی به‌ ده‌وڵه‌تێكی مه‌ركه‌زی هه‌یه‌ بۆ بنیادنان و دروست بوونی، هه‌م دوڵه‌تیش پێویستی به‌و كولتوره‌ مه‌ركه‌زییه‌ وێكچوو و هاوبه‌شه‌ هه‌یه‌ بۆ پته‌و بوون و چه‌سپاندنی پایه‌كانی. له‌ هه‌ر قۆناخیکدا دا ناسیونالیزم ئه‌و كولتوره‌یه‌ ئه‌م رِۆڵه‌ هاوبه‌ش و مه‌ركه‌زییه‌ ده‌بینیت.
ئه‌وه‌ی من له‌م خاڵه‌دا ماركسیزمی ئۆرتۆده‌كسی جیا ده‌كه مه وه‌، تێرِوانینیه‌تی بۆ مه‌سه‌له‌ی ناسیونالیزم. من ناسیونالیزم به‌ به‌رهه‌می ئیه لیته کانی نه‌ته‌وه‌ ده زانم، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ نه‌ته‌وه‌ به‌ به‌رهه‌می ناسیونالیزم داده‌نێم. به‌ مانایه‌كی دیكه‌ ده‌ڵێم ئه‌وه‌ی بزاوتی نه‌ته‌وه‌یی دروست ده‌كات نه‌ته‌وه‌ نیه‌، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ دروستده‌كات بزاوتی نه‌ته‌وه‌ییه‌. واته‌ له‌ تێرِوانینمان دا بۆ په‌یوه‌ندی نێوان نه‌ته‌وه‌ و بزاوتی نه‌ته‌وه‌یی نابێت پێمان وا بێت سه‌ره‌تا نه‌ته‌وه‌مان هه‌یه‌ و ئینجا ئه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ بزاوتی نه‌ته‌وه‌یی دروست ده‌كات. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بزاوتی نه‌ته‌وه‌یی دروست ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ دروست بكات. ناسیونالیزم نه‌ته‌وه‌ دروست ده‌كات نه‌ك به‌ پێچه‌وانه‌وه‌. بزاوتی نه‌ته‌وه‌یی هه‌موو ئه‌و بنه‌ما كولتوری و ده‌زگاییانه‌ دروستده‌كات كه‌ له‌ رێگه‌یانه‌وه‌ نه‌ته‌وه‌ وه‌ك بوونێكی وێكچوو دروست ده‌بێت. به‌ كورتی به‌ باوه‌رِی من نه‌ته‌وه‌ به‌رهه‌می بزاوتی نه‌ته‌وه‌ییه‌ نه‌ك به‌ پێچه‌وانه‌وه‌. له‌م خاڵه‌دا ئه من خۆم له‌ تیوره‌ ره‌سمیه‌كانی ماركسیزم له‌ سه‌ر نه‌ته‌وه‌ و ناسیونالیزم جیاده‌ بینم‌.
به‌ پێچه‌وانه‌ی پیم وایه له‌ دایكبوونی نه‌ته‌وه‌ و دروستبوونی بزاوتی ناسیونالیزم ته‌نها به‌ بنه‌مایه‌كی ئابورییه‌وه‌ نابه‌ستیته‌وه‌ به‌ڵكو راسته‌ و خۆ گرێیان ئه‌دات به‌ له‌ دایك بوونی ئه‌و شته‌وه‌ كه‌ ناوی ده‌نێن "ناسیونالیزمی چه پ". له‌ كاتێك دا ئیمه ته‌ماشای بنه‌ما ئابورییه‌كان و ناسیونالیزم وه‌ك كولتوری قۆناغی پێشه‌سازی ناونووسده‌كاین، ئه من پیموایه دروستبوونی نه‌ته‌وه‌ به‌ به‌رهه‌مهێنانی ئه‌و ژێرخانه‌ كولتوریه‌وه‌ ده‌به‌ستریته‌وه‌ كه‌ هه‌لی ئه‌وه‌ ده‌رِه‌خسێنێت نه‌ته‌وه‌ وه‌ك (تاقمێكی فانتازیا كراو) وێنا بكرێت. به لای منه وه گه‌شه‌كردنی شێوه‌ نۆییه‌كانی په‌یوه‌ندی كردن، به‌تایبه‌تی له‌ دایكبوونی رۆژنامه‌ و رۆمان و چاپه‌مه‌نی زۆر و كتێب و بڵاوكراوه‌، كه‌ ئا‌مرازی گرنگی په‌یوه‌ندی كولتورین، ئه‌و زه‌میینه‌ ده‌رِخسێنێت كه‌ نه‌ته‌وه‌ تێیدا وه‌ك پێكهاتێكی هاوبه‌ش و وێكچوو وێنا بكرێت. ئه من باوه‌رِی وایه‌ ئه‌وه‌ میدیای نوێیه‌، به‌ تایبه‌ت رۆژنامه‌، واده‌كات لای زۆربه‌ی خه‌ڵك فانتازیایه‌كی هاوبه‌ش دروست ببێت، چوونكه‌ هه‌موویان یه‌ك هه‌واڵ و یه‌ك لێكدانه‌وه‌ و یه‌ك بابه‌تیان به‌ یه‌ك زمان پێشكه‌ش ده‌كرێت. هه‌موو ئه‌مانه‌ به‌ سه‌ر یه‌كه‌وه‌ وا ده‌كه‌ن بناغه‌كانی ئه‌و هه‌ست و فانتازیا گشتیه‌ له‌ دایك ببێت كه‌ بوونی نه‌ته‌وه‌ وه‌ك تاقمێكی سیاسی فانتازیا كراو پێویستی پێیه‌تی. به‌ كورتی ئیمه له‌ دایك بوونی نه‌ته‌وه‌ و بزاوتی نه‌ته‌وه‌یی به‌ مۆدێرِنیته‌ گرێبده‌دات، به‌ڵام له‌ باتی پێداگرتن له‌ سه‌ر رۆڵی ئابوری زیاتر پێ له‌ سه‌ر ره‌هه‌نده‌ كولتوورییه‌كانی مۆدێرِنیته‌ داده‌گرێن.
له‌ سه‌ر هه‌مان خه‌تی ئه من پیموایه که، مێژونووسی ئینگلیزی ئێریك هۆبزباومیش پێیوایه‌ نه‌ته‌وه‌ داهێنراوێكی سیاسی تازه‌یه‌ نه‌ك بوونێكی بابه‌تی و دوزراوه‌یه‌كی دێریین. به‌ باوه‌رِی هۆبزباوم زۆربه‌ی ئه‌و شته‌ هاوبه‌شانه‌ی نه‌ته‌وه‌ باسیانده‌كات و به‌ بنه‌مای بوونی خۆی ده‌زانێت له‌ راستی دا بوونێكی بابه‌تییان نیه‌ و تا راده‌یه‌كی زۆر دروستكراو داهێنراون، ئه‌م داهێنراوانه‌ش به‌ هۆی ئابوری و میدیاو هۆیه‌كانی په‌یوه‌ندیی كردنی نوێوه‌ به‌ ناو كۆمه‌ڵگه‌دا بڵاو ده‌كرێنه‌وه‌ و ده‌كرێنه‌ به‌شێك له‌ خه‌یاڵ بۆ هه‌مووان. لێره‌وه‌ ناكرێت دروستبوونی نه‌ته‌وه‌ له‌ مۆدێرِنیته‌ جیا بكه‌ینه‌وه‌، چونكه‌ پێش له‌ مۆدێرِنیته‌ ئه‌م تواناو هه‌لومه‌رجی به‌ هی هه‌مووان كردنه‌ له‌ ئارادا نه‌بوو.
به‌ڵام ئانتۆنی سمیس به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و بیرۆکانی سه‌ره‌وه‌ و له‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌كی رخنه‌ییدا بۆ ئه‌و تیورانه‌ له‌باره ی له‌ دایكبوونی نه‌ته‌وه‌، بۆچونی وایه‌ كه‌ به‌ر له‌ ده ورانی مۆدێرِنیته‌، نه‌ته‌وه‌ یان ئه‌و پێكهاتانه‌ی له‌ نه‌ته‌وه‌ چوون، وه‌ك تاقمی ئه‌نتی بچوك، هه‌بوون و نه‌ته‌وه‌ له‌ قۆناغی مۆدێرِنیته‌دا شتێك نیه‌ جگه‌ له‌ به‌رده‌وامی و گه‌شه‌ كردنی ئه‌و تاقمه‌ ئه‌تنیکانه‌ی، به‌ر له‌ مۆدێرِنیته‌ له‌ ئارادابوون. به‌ باوه‌رِی سمیس ره‌گه‌كانی نه‌ته‌وه‌ قووڵ له‌ مێژوودا دابه‌زیوه‌ و به‌ر له‌ دروستبوونی نه‌ته‌وه‌ هه‌میشه‌ تاقمی ئه‌تنی هه‌بوون كه‌ بنه‌مای دروست بوونی نه‌ته‌وه‌یان پێكهێناوه‌. لێره‌وه‌ ئینتیما بۆ زمان، بۆ كولتور لای سمیس كونتره‌ له‌ هاتنه‌ كایه‌ی ده ورانی مۆدێرِنیته‌.
له‌م باسه‌ی ئێمه‌ دا ناسیونالیزم به‌و مانایه‌ به‌ كار هاتووه‌ كه‌ ئه من به‌ چه‌مكی ناسیونالیزمی دائه نیم. له‌ راستیدا بۆچوونی من به‌رانبه‌ر به‌ ناسیونالیزم و ئه‌و په‌یوه ندییه‌ی ناسیونالیزم وه‌ك بزاوتێكی سیاسی به‌ مه‌سه‌له‌ی دروستبوونی نه‌ته‌وه‌وه‌ هه‌یه‌تی تا راده‌یه‌كی زۆر لای زۆربه‌ی لێكۆڵه‌ره‌وه‌كانی بواره‌ جیاوازه‌كانی زانسته‌ كۆمه‌لایه‌تیه‌كان په‌سه‌ند كراوه‌.
له‌ سه‌ر هه‌مان هێڵ ئه‌م نوسینه‌ش هه‌مان بۆ چون قه‌بووڵده‌كات و له‌ نێوان دروستبوونی ناسیونالیزمی كوردیی و مۆدێرِنیته‌دا په‌یوه‌ندیه‌كی پێكهێنه‌رانه‌ پێشنیار ده‌كات. وه‌ك وتمان ئیمه ناسیونالیزم به‌ به‌رهه‌می مۆدێرِنیته‌ ده‌زانێن، به‌ڵام ئایا مه‌به‌ستی ئیمه له‌ چه‌مكی ناسیونالیزم چییه‌؟
به‌ باوه‌رِی من ناسیونالیزم بریتیه‌ له‌ "پره‌نسیپێكی سیاسی گریمانی ئه‌وه‌ ئه‌كات كه‌ ده‌بێت یه‌كیه‌تی سیاسی و یه‌كیه‌تی خاکی نه‌ته‌وه‌یی هاوشانی یه‌كتری بن". به‌ مانایه‌كی دیكه‌ ناسیونالیزم ئه‌و بۆچوونه‌ سیاسییه‌یه‌ كه‌ پێیوایه‌ خاکی هاوبه‌ش و یه‌كگرتووی نه‌ته‌وه‌یه‌كی دیاریكراو ده‌بێت سیستمێكی سیاسی هاوبه‌ش و یه‌كگرتووی هه‌بێت. له‌ شوێنێكی دیكه‌دا ئه‌م پێناسه‌یه‌ وردتر ده‌بیته‌وه‌ و "به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی ناسیونالیزم ئه‌و هه‌وڵدانه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كولتور و ئیداره‌ پێكه‌وه‌ كۆببنه‌وه‌، ناسیونالیزم هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌دات كولتورێك سه‌رپۆشی سیاسی خۆی وه‌رگرێت، به‌ڵام ته‌نها یه‌ك سه‌رپۆشی سیاسی". وه‌ك ئاشكرایه‌ ئه من له‌ هه‌ر دوو باره‌كه‌دا ناسیونالیزم وه‌ك بزاوتێكی سیاسی پێناسده‌ که مۆ و ئامانجه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی ده‌به‌ستێنه‌وه‌ به‌ دروست كردنی كیانێكی سیاسییه‌وه‌ بۆ كولتورێك یان خاکی نه‌ته‌وه‌یی یه‌ك گرتوو. ئه‌و چه‌مكانه‌ی ناسیونالیزم بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌م ستراتیژه‌ سیاسیه‌ كاریان پێده‌كات به‌ پله‌ی یه‌كه‌م برێتیین له‌ كولتوری یه‌كگرتوو، خاکی یه‌ك گرتوو، له‌ گه‌ڵ ئه‌و ئیداره‌ سیاسیه‌ یه‌كگرتووه‌دا كه‌ ئه‌م شتانه‌ به‌ یه‌كه‌وه‌ كۆده‌كاته‌وه‌ و ده‌بێته‌ چه‌تری سه‌ر سه‌ریان. به‌م مانایه‌ی ئیمه به‌ چه‌مكی ناسیونالیزم ئه‌دات ناتوانین قسه‌ له‌ بوونی بزوتنه‌وه‌یه‌كی ناسیونالیستی بكه‌ین به‌ر له‌ رۆژگاری مۆدێرِنیته‌. چوونكه‌ مۆدێرِنیته‌ بنه‌مای ئه‌و هه‌موو شته‌ لێكچوانه‌ ده‌رِه‌خسێنێت كه‌ ناسیونالیزم پێویستی پێیه‌تی.
بنه‌ما كولتوریه‌كانی نێوان ناسیونالیزم و مۆدێرِنیته‌ زیاتر لای ئیمه کورد روونكراوه‌ته‌وه‌، كه‌ ده‌ڵێت: نه‌ته‌وه‌ "تاقمێكی سیاسی فانتازیا نییه‌". ئه‌وه‌ی له‌م پێناسه‌یه‌ دا گرنگه‌ كاراكته‌ری فانتازیانه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌. نه‌ته‌وه‌ وه‌ك به‌رهه‌می جۆرێكی تایبه‌تی خیاڵاتی‌ كه‌ توانایه‌كی تایبه‌تی فانتازیای سیاسی و كولتوری مه‌یسه‌ر ده‌كات. ئیمه ئه‌و جۆره‌ فانتازیایه‌ی نه‌ته‌وه‌ ده‌خولقێنێت له‌ جۆره‌كانی دیكه‌ی فانتازیا جیاده‌كینه‌وه‌. به‌ باوه‌رِی من فانتازیای نه‌ته‌وه‌یی فانتازیای تاقمێكه‌ كه‌ خۆی له‌ ئیمپراتوریه‌ت به‌ بچوكتر ده‌زانێت وه‌یكچوون له‌ هه‌مانكاتدا خۆی له‌ خێڵ و تاقمه‌ بچووكه‌كانی به‌ر له‌ نه‌ته‌وه‌ش به‌ گه‌وره‌تر ده‌بینێت. به‌ مانایه‌كی دیكه‌ پیم وایه: بۆ په‌یدابوونی نه‌ته‌وه‌ پێویستیمان به‌ ئیمپراتۆریه‌ته‌ گه‌وره‌و و فره‌نه‌ته‌وه‌ییه‌كانه‌، دووهه‌میان فانتازیای خێڵ و تاقمه‌ ناوچه‌ییه‌ بچووكه‌كانه‌. به‌ باوه‌رِی من به‌ بێ ئاماده‌گی مۆدێرِنیته‌ دروست بوونی فانتازیای نه‌ته‌وه‌یی مه‌حاڵه‌، چونكه‌ مۆدێرِنیته‌ كه‌ ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی له‌ گه‌ڵ خۆی دا ده‌هێنێت، ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ واده‌كات ل سه‌رێكه‌وه‌ فۆرمی ئیمپراتۆریه‌ته‌ گه‌وره‌كان هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌، له‌ سه‌رێكی دیكه‌وه‌ كاپیتالیزمی چاپ و نووسین ده‌بنه‌ هۆی له‌ به‌ر یه‌ك تری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بنه‌ماكانی فانتازیای تاقمه‌ بچووكه‌كانی وه‌ك خێڵ. لێره‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی فانتازیایه‌كی هاوبه‌ش، سیستمی سه‌ربازی هاوبه‌ش، فه رهه نگی زمانی نه‌ته‌وه‌یی، ئه‌تڵه‌سی نیشتمان، ئاماری نه‌ته‌وه‌یی، هه‌یه‌. ئه‌م ئامرازانه‌ش كه‌ توانای به‌رهه‌م هێنانی ئه‌و جۆره‌ تازه‌یه‌ی خه‌یاڵیان هه‌یه‌ كه‌ ده بێت له‌ و رێگایه‌وه‌ نه‌ته‌وه‌ خۆی وه‌ك تاقمێكی سیاسی تایبه‌ت و سه‌ربه‌خۆ بنا بكات، ئه‌م ئامرازانه‌ش به‌رهه‌می مۆدێرِنیته‌ن و به‌ر له‌ مۆدێرِنیته‌ بوونیان نه‌بووه‌.
وه‌ك ووتم ناسیونالیزم له‌م باسه‌ی ئێمه دا به‌ مانا یه به‌ كار هاتووه‌ و له‌ بنه‌رِه‌تدا وه‌ك پره ینسیپێکی سیاسی مامڵه‌ی له‌گه‌ڵدا كراوه‌، به‌ڵام ئه‌و مانایه‌ی له‌م نوسینه‌دا به‌و پره‌نسیپه‌ سیاسیه‌ دراوه‌ فراوانتره‌ له‌و مانایه‌ی که ئیمه پێ ئه ده ین. لای ئیمه ئه‌و پره‌نسیپه‌ سیاسیه‌ی ناسیونالیزم به‌رجه‌سته‌ی ده‌كات برێتیه‌ له‌ بنیادنانی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ڵام له‌م نووسینه‌ی مندا ئه‌م پره‌نسیپه‌ هه‌موو ئه‌و بزاوته‌ سیاسی و ئایدیالوژیانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ هه‌وڵی بنیادنانی شوناسێكی فانتازیا كراوی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌ده‌ ین به‌ بێ هه‌وڵی دروست كردنی ده‌وڵه‌تێكی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ تایبه‌تی ئه‌و بزاوتانه‌ی كه‌ هه‌ست كردنی تاقمێكی به‌ بوونی خۆی وه‌ك نه‌ته‌وه‌ به‌ هێز كۆمه‌ك ده‌كه‌ن، به‌ بێ ئه‌وه‌ی به‌ هێز بوونی ئه‌م هه‌سته‌ به‌ بنیادنانی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ ببه‌ستێنه‌وه‌. لێره‌ دا ناسیونالیزم، به‌ پێچه‌وانه‌ی بۆچوونه‌كانی تره وه‌، مه‌رج نیه‌ هه‌میشه‌ فۆرمی ده‌وڵه‌ت یان هه‌وڵی بنیادنانی ده‌وڵه‌ت بگرێته‌ خۆی، به‌ڵكو ده‌بێت چه‌ندان فورمی سیاسی و كومه‌ڵایه‌تی دیكه‌ بگرێته‌ خۆی له‌ ده‌ره‌وه‌ی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆدا. به‌ باوه‌رِی من تا ئه‌و شوێنه‌ی كولتورێك رێگری سیاسی له‌ به‌رده‌مدا نه‌بێت بۆ ته‌عبیر كردن له‌ خۆی، ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ ناسیونالیزم دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت وه‌ك ئامانج نه‌بینێت. له‌ كۆمه‌لگه‌یه‌كدا لێبردوویی و فره‌ كولتوری قبووڵبێت و تاكه‌ جیاجیاكان له‌ سه‌ر بنه‌مای هاووڵاتیبوون و تاقمه‌كان له‌ سه‌ر بنه‌مای مافی ده‌سته‌ییان قه‌بووڵكرێن، ئه‌وكات ده‌بێت بزاوتێكی ناسیونالیزمی دروست ببێت باس له‌ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت نه‌كات، ده نا پێکهینانی حکوومه تێکی سه ر به خۆ له ئارادایه.






ناسر قادرپوور

وتاری سیاسی

  • 
    بەیاننامەی پارتی سەربەستیی کوردستان لە پێوەندی بە ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ، و ڕووداوەکانی دوزخورماتووی باشوری کوردستان

      ڕزگاری شنگاڵ. خەڵکی هەردەم خۆراگرو تێکۆشەری کوردستان. ڕێکەوتی ١٣ / ١١ / ٢٠١٥ مزگێنی ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ لە لایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە لە پرێس کۆنفرانسێکدا ڕاگەیاندرا. کە بە بەشداری دەیانهەزار لە پێشمەرگەکانی کوردستان و بە سەر پەرەستی بەڕێز مەسعود بارزانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی هەرێمی کوردستان، و هەروەها بە بەشداری فرۆکەکانی هاویەیمانی شەری دژی داعش، و هێزەکانی پێکاکا و یەپەگە بەشداریان تێیدا هەبووە. هەواڵی ڕزگاربوونی شنگاڵ هەموو کوردێکی خەمخۆری نیشتیمانی لە هەر قوژبنێکی جیهانداخۆشحاڵکرد. بەو بۆنەوە وەک پارتی سەربەستیی کوردستان پیرۆزبایی بە دەستهێنانەوەی ئەو شارە ...

مافی مرۆڤ

    
  • هیچ کەس ولایەنێک ناتوانێ تاوانبارانی جینۆساید بەرەڵا بکات

    لەمێژە هەوڵەکان بۆ بەرەڵاکردنی تاوانباری ئەنفال سوڵتان هاشم  لە ئارادایە ،بەلام بەهۆی فشارەکانی  کەسو کاری قوربانیان جینۆساید و چین و توێژەکانی تری عیراقەوە  سەرکەوتوو نەبوە. وا جارێکی تر دەنگۆی بەرەڵا کردنەکەی  دەبیستین لە میدیاکانی راگەیاندنەوە گوایە ئەمجارە  جەند کەس و لایەنێک  لەهەوڵدان بۆ بەردانی ئەم تاوانبارە ئەویش بەپێی ڕیکەوتن و مامەڵەیەکی سایسیە  بۆ ئازاد کردنی شاری موسڵ . ئەم کارە نارەوایە  هەرچۆنێک بێت دژ بە هەموو پرەنسیپەکانی مافی مرۆڤ و پێشێلکاریەکی زەقی یاسا و دادوەریە،لەگەڵ ئەوەشدا &n ...

بابه‌تی هونه‌ری

    
  • له‌ قه‌سابخانه‌وه‌ بۆ باره‌گا, هه‌ژێن

    له قه سابخانه وه بۆ باره گاهه ژێن03.04.2009تۆ هاتی و دڵم کرده سفره بۆتتۆ ناوه خت هاتی و سفره م خاڵی بووله به رده مت راکشام و وتم “ها سه رم ببڕه ”تۆ ناوه خت هاتی و ئه لبومێکی ته مه ندرێژم بۆت کرده وه نه مزانی ناوه خت ده ڕۆی و وێنه کانت گشت ڕه شده که یته وه تۆ ناوه خت له په نجه ره وه هاتی,به ڵام کچه دراوسێکه مان له ده رگه وه ماچی بۆ هه ڵدامبیست و هه شت ساڵ له مه وبه ربه ر له کۆچی ناخواسته ی خۆیساڵێ به ر له پێشمه رگکه وتنملێی پرسیم “تۆ چیت”که چی تۆ دوو ڕۆژ له مه وبه ربۆت نووسیم “تۆ سه گیت”پێم سه یر بوو، تازه زانیوه ته من به ڕه ڵام وه ك سه گئه و به ...