تاراوگه‌ و شوێنه‌وارى له‌ سه‌ر ژن.


سه‌ره‌تا ده‌مهه‌وىَ له‌وه‌وه‌ ده‌ست پیَبكه‌م كه‌ تاراوگه‌ ئه‌و شویَنه‌یه‌ كه‌ كه‌سانى تاراو یا تاریَندراو له‌ خودا كۆ ده‌كاته‌وه‌ و چه‌مكیَكى مه‌كانییه‌ و چوارچیَوه‌یه‌كى جوغرافییه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ى سنووره‌كانى زیَد و نیشتمان . تاراوگه‌ شویَنگه‌ و هانده‌ریَكى گه‌وره‌ى نویَبوونه‌وه‌ و داهیَنانه‌ . له‌ ئه‌ده‌بیات و فه‌رهه‌نگى ئیَمه‌ى كورددا غووربه‌ت هه‌میشه‌ ماناى نیَگه‌تیڤى هه‌بووه‌ . میَژووى كورد هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاى په‌یدابوون و ده‌ركه‌وتنى به‌ هه‌ریَمى كوردستان كه‌ بىَ گومان كۆچ وتاران روویه‌كى دیكه‌ى ژیانى كورده‌ ، ئاكام و به‌هه‌رمى كۆچیَكى به‌ كۆمه‌ڵ و میَژووى تاران و دابرِان و دوور خرانه‌وه‌یه‌ . كه‌م نه‌ته‌وه‌ له‌م ناوچه‌یه‌دا هه‌یه‌ به‌ رِاده‌ى كورد تووشى كۆچرِه‌و بووبىَ ، چ وه‌ك كۆچ و ره‌وى ناو زیَدى خۆى و ده‌ركران و ره‌وكردنى له‌ لایه‌كه‌وه‌ بۆ لایه‌كى ترى كوردستان ، چ وه‌ك تاراندن و ده‌ركردن له‌ كوردستان به‌ره‌و هه‌نده‌ران . قوناغى نوىَ به‌ تایبه‌تى له‌ ده‌ ساڵى رابردوودا كۆچ نه‌ ته‌نیا بۆ گه‌لى كورد ، به‌ڵكوو له‌ ژیانى هه‌موو گه‌ل و نه‌ته‌وه‌كانى دیكه‌شدا سه‌رى هه‌ڵداوه‌. قوناغیَك كه‌ له‌ دواى شه‌رى یه‌كه‌مى جیهانى و دابه‌ش بوونى گه‌لى كورد و نیشتمانه‌كه‌ى به‌ سه‌ر چه‌ند وڵاتى ناوچه‌كه‌دا هاتووته‌ ئاراوه‌ . له‌م قۆناغه‌ دایه‌ كه‌ ده‌سته‌ڵاتى یاسایى و حكومه‌ته‌كانى ئه‌م وڵاتانه‌ له‌ پیَناوى پیَكهیَنان و دروست كردنى نه‌ته‌وه‌ و پیاده‌ كردنى پرۆژه‌ى ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌ ؛ هه‌وڵ بۆ سرِینه‌وه‌ى شوناسى نه‌ته‌وه‌یى و ئه‌تنیكى كورد ده‌ده‌ن و له‌م قۆناغه‌دایه‌ كه‌ بیر و هه‌ستى نه‌ته‌وه‌یى له‌ لاى كوردیش وه‌ك دژكرده‌وه‌ و ریَفلیَكسیَك له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و هه‌وڵانه‌ دیَته‌ ئاراوه‌ . كیَشه‌یه‌ك به‌ ناوى كیَشه‌ى كورد باڵ به‌ سه‌ر گشت لایه‌نه‌كانى ژیانى كۆمه‌ڵایه‌تى و تاكه‌كه‌سى ئیَمه‌دا ده‌كیَشىَ و ئیَتر لیَره‌وه‌ كۆچى كورد مانا و رووخسارى نوىَ به‌ خویه‌وه‌ ده‌گرىَ. ده‌توانین كۆچ و ره‌و بۆ ئه‌م هۆكارانه‌ى خواره‌وه‌ بگه‌ریَنینه‌وه‌ :
هۆكارى سیاسى , ئابۆرى , كلتوورى , مه‌زهه‌بى .
به‌ هۆى نه‌بوونى ئازادى راده‌ربرِین , پیَشلكردنى مافى مرۆڤ و ئازادییه‌ تاكه‌ كه‌سییه‌كان و له‌ به‌ر چاو نه‌گرتنى مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان , گه‌لى كورد به‌ گشتى و ژنى كورد به‌ تایبه‌تى وه‌ك نیوه‌ى كۆمه‌ڵیش دوو قات ده‌چه‌وسیَته‌وه‌ و زوڵمى لیَده‌كرىَ و له‌ مافه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان بىَ به‌ش ده‌بىَ . ئه‌وه‌ له‌ هۆكاره‌ سیاسى یه‌كانن وه‌ك هۆكارى سه‌ره‌كى و ، سه‌ره‌رِاى ئه‌وه‌ش بارى كلتووریش ده‌توانىَ هۆكاریَكى دیكه‌ بىَ بۆ دوورخرانه‌وه‌ و ده‌ركران و نیشته‌جىَ بوون له‌ تاراوگه‌ . له‌ به‌ رخراپى بارى ئابوورى و نه‌بوونى گوزه‌ران و ئیمكانات و ریفاهیاتى باش , و بىَ كارى و نه‌بوونى كارگه‌ و كارخانه‌ى پیَشه‌سازى (سنعه‌تى) له‌ ناوچه‌كانى كوردستان و دزینى سه‌روه‌ت و سامانى كوَمه‌ڵََگاكه‌مان تاكى كورد به‌ ناچارى كۆچ ده‌كا بۆ باشتر بوونى وه‌زعى ئابوورى ، یان به‌ هۆى ئه‌وه‌ى كه‌ كۆمه‌ڵگاى كورده‌واریمان كۆمه‌ڵگایه‌كى مه‌زهه‌بی و نه‌ریتییه‌ و مه‌زهه‌ب به‌ سه‌ر كلتوور و فه‌رهه‌نگماندا زاڵه‌ ، تاكى كورد له‌وانه‌یه‌ تواناى به‌رگرى كردنى له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و دیارده‌یه‌دا نه‌بىَ و ریَگه‌ى تاراوگه‌ به‌ ئاسانى ده‌گریَته‌ به‌ر.
پیَموایه‌ دوورى و تاران و تاراوگه‌ كاریگه‌رى راسته‌وخۆى هه‌یه‌ له‌ سه‌ر هه‌ستى نه‌ته‌وه‌یى تاكى كورد به‌ گشتى و به‌ تایبه‌تى ژن ، كه‌سیَك كه‌ ده‌تارىَ و ریَگه‌ى تاراوگه‌ ده‌گریَته‌ به‌ر ، له‌ تاران هه‌ست به‌ كه‌مایه‌تیه‌ك سه‌باره‌ت به‌و دنیاى كه‌ ئه‌و به‌ جیَى هیَشتووه‌ و ئه‌و دنیایه‌ى كه‌ تیَدا ده‌ژى ، ده‌كا . له‌و چوارچیَوه‌ جوغرافیاییه‌ى ئه‌ودا فه‌رهه‌نگ و كلتوور و كۆمه‌لیَك دابونه‌ریتى سواو و دواكه‌وتوو سه‌باره‌ت به‌ ژن به‌ریَوه‌ ده‌چیَ كه‌ ژن به‌و هۆیه‌وه‌ ناتوانىَ رۆل و كه‌سایه‌تى سه‌ربه‌خۆى خۆى هه‌بىَ ، هه‌میشه‌ پشت به‌ باوك و برا و هاوسه‌ر و منداڵانى كۆرى خۆى ده‌به‌ستىَ . بۆ نموونه‌ كه‌م ده‌بیندرآ كه‌ كچ به‌ ئاره‌زووى خۆى ژیانى هاوبه‌ش پیَكبیَنىَ كه‌ به‌ داخه‌وه‌ تا ئیَستاش ئه‌م دیارده‌یه‌ هه‌ر له‌ كوردستاندا به‌رده‌وامه‌ و پیَرِه‌وى لىَ ده‌كرىَ ، ئه‌وه‌ش به‌ هۆى نزمبوون و له‌ خواره‌وه‌ بوونى ئاستى فه‌رهه‌نگى و كۆمه‌ڵاتیامه‌ ، یان ژن به‌ هۆى ئه‌و كیَشه‌ و گرفت و ناكۆكییانه‌ى كه‌ له‌ بنه‌ماڵه‌دا هه‌یه‌تى ناتوانىَ رىَ ته‌ڵاق و جیابوونه‌وه‌ بگریَته‌ به‌ر و كۆتایى به‌و دۆزه‌خه‌ بیَنىَ كه‌ بۆى پیَكهاتووه‌ كه‌ ئه‌م ره‌وشه‌ بۆ دوو هۆكار ده‌گه‌ریَنمه‌وه‌ :
-- له‌ لایه‌ك له‌ به‌ر ئه‌و روانین و بیركردنه‌وه‌ چه‌وتانه‌ى كۆمه‌ڵگاكه‌مان و له‌ لایه‌كى دیكه‌شه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆ نه‌بوونى بارى ئابوورییه‌ . له‌كۆمه‌ڵگا
شه‌رقی و به‌ تایبه‌ت پیاو سالاره‌كاندا ژن هه‌میشه‌ وه‌ك بوونه‌وه‌ریَكى ناته‌واو سه‌یرى كراوه‌ و هه‌میشه‌ وتوویانه‌ كه‌ ژن نابىَ پیَ له‌ به‌رِه‌ى خۆى زیاتر راكیَشىَ . كه‌وابوو ژنیَك كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كى وادا گه‌وره‌ بووبىَ و ته‌مه‌نى منداڵى و میَرمنداڵى و لاویَتى خۆى له‌وىَ تیَپه‌رِ كردبىَ بۆ ئه‌وه‌ى ژنیَكى باش و نموونه‌ و دایكیَكى فیداكار بىَ به‌ دواى شوناسیَكى نوىَ و قایمدا ده‌گه‌رِىَ . بۆیه‌ ده‌بیَته‌ ژنى پیاویَك كه‌ ئه‌ویش به‌رهه‌مى بیرو هزرى كۆمه‌ڵگاى باوك و پیاوسالارییه‌ ، ژنیَك كه‌ هیچ كات ئه‌و ده‌رتانه‌ى نه‌بووه‌ به‌ ئازادى بیر بكاته‌وه‌ و خۆشه‌ویست یان ئه‌و كه‌سه‌ى كه‌ خۆى به‌ دڵییه‌تى هه‌ڵیبژیَرآ .
ئیَستاشى له‌ گه‌ڵ بىَ ژنان بۆ شوناسى كۆمه‌ڵایه‌تى خۆیان ده‌بىَ له‌ سایه‌ و په‌ناى پیاوان دابن . ژنان له‌ بنه‌ماڵه‌دا وه‌ك هاوسه‌رانى باش ، كچانى باش و دایكانى نموونه‌ له‌ كۆمه‌لگادا به‌ قه‌بول كردنى ئه‌و یاسا و ریَسا و سوننه‌ته‌ سوواو ودواكه‌وتووانه‌ى كه‌ پیاو دانه‌رییه‌تى و دایده‌رِیّژآ هوییه‌ت و شوناسى كۆمه‌ڵایه‌تى وه‌ده‌ست دیَنن و بۆ باشتر وه‌ده‌ست هیَنانى ئه‌م رۆله‌ رۆژانه‌ هان ده‌دریَن و ته‌شویق ده‌ركریَن .
با هه‌ر چه‌ند به‌ كورتى و سه‌رپیَیانه‌ بىَ به‌راوردیَك له‌ نیَو ژنانى كۆمه‌ڵَگاى خۆمان و ژنانى رۆژئاوادا بكه‌ین . بائه‌وه‌ش لیَره‌دا زیاد كه‌م كه‌ ئیَمه‌نابیَ به‌ هه‌موو كلتوریَكىَ ئه‌وىَ (تاراوگه‌) بلیَن باش یان خراپ و به‌ هه‌موو شته‌كانى ئیَره‌ (كوردستان) بلیَن جوان یان ناشرین . هه‌روه‌ك له‌ سه‌ره‌تادا باسم كرد ژن به‌ هۆى كۆمه‌لیَك گیرۆگرفت و كۆت و به‌نده‌وه‌ ناتوانىَ ئه‌و ژیانه‌ نادڵخواز و زۆره‌ملییه‌ به‌ جیىَ بیَلىَ و كۆتایى به‌و دۆزه‌خه‌ بیَنىَ كه‌ بۆیان پیَكهیَناوه‌ ، سه‌ره‌رِاى ئه‌و هۆیانه‌ى كه‌ پیَشتر ئیشاره‌م پیَكرد ، ناعه‌داڵه‌تى بنه‌ماڵه‌ و به‌ هیَند نه‌گرتنى قسه‌ى ژنان پاشان ده‌وڵه‌ت ویاساش به‌و جۆره‌ى كه‌ ده‌بىَ پشتیوانى لىَ ناكا . جیاوازیى نیَوان ژنانى كوردستان به‌ تایبه‌تى و وڵاتانى جیهان سییَهه‌م به‌ گشتى له‌ گه‌ڵ ژنانى وڵاته‌ دیَمۆكرات و پیَشكه‌وتووه‌كان له‌وه‌دایه‌ كه‌ ژنى كورد له‌ رووى ئابوورییه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆ نیه‌ و به‌رده‌وام چاو له‌ ده‌ستى باوك و برا و میَرد و .....هتد .
یاسا و ریَوشویَنه‌كان پیاو سالارانه‌ن و به‌ گشتى یاسا له‌م كۆمه‌ڵگایانه‌دا پشتى پیاوان ده‌گرآ ، كۆمه‌ڵیَك داب و نه‌ریتى سوواو و دواكه‌وتووانه‌ش ریشه‌یان له‌ كۆمه‌ڵگا داكوتاوه‌ كه‌ سه‌رچاوه‌ى زۆر نه‌هامه‌تى بۆ كۆمه‌لگا و له‌ سه‌روویشیانه‌وه‌ بۆ ژنانن ، به‌ڵام له‌ كۆمه‌ڵگاى پیَشكه‌وتوو و دیَمۆكراتیكدا ژن له‌ رووى ئابوورییه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ و چاو له‌ ده‌ستى پیاوان نیه‌ ، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ژنیَكیش نه‌خویَنده‌وار بآ و نه‌توانیَ كاریَك بكا هه‌ر به‌و حاڵه‌ش مووچه‌ى خۆى هه‌یه‌ و ده‌توانآ له‌ سه‌ر پیَى خۆى راوه‌ستآ ، له‌ رووى یاسایشه‌وه‌ جیاوازییه‌ك له‌ نیَوان ژن و پیاودا نیه‌ و ئه‌گه‌ریش هه‌بیَ له‌ چاو كۆمه‌ڵگاى ئیَمه‌ زۆر به‌رچاو نیه‌ . كیَشه‌یه‌ك كه‌ بۆ زۆربه‌ى ئه‌و كه‌سانه‌ى به‌ره‌و هه‌نده‌ران كۆچ ده‌كه‌ن جیاوازى به‌رچاوى ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌یه‌ كه‌ لیَى ژیاوه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی ده‌یهه‌وىَ لیَى بژى . ئه‌م قۆناغه‌ قۆناغیَكى زۆر هه‌ستیاره‌ ، ژیانى زۆر بنه‌ماڵه‌ له‌م قۆناغه‌دا تووشى لیَكترازان بووه‌ و ده‌گه‌رِیَته‌وه‌ بۆ جیاوازى ئه‌و دوو كۆمه‌ڵگایه‌ .

ئه‌وه‌ كه‌ بلیَن ژنانیش له‌ رۆژئاوادا به‌ هه‌موو خواست و ماف و ئازادیی و داواكانیان گه‌یشتوون راست نییه‌ و زیاده‌رِۆیمان كردووه‌ ، به‌ڵام ده‌توانم به‌ راشكاویى ئه‌وه‌ بڵیَم له‌ كۆمه‌ڵگا رۆژئاوایه‌كاندا ژن بۆ خۆیه‌تى و كه‌سایه‌تى سه‌ربه‌خۆى خۆی هه‌یه‌ ، حیساب له‌ سه‌ر خۆى ده‌كرىَ نه‌ك له‌ سه‌ر ده‌وروبه‌رى ، تا راده‌یه‌ك له‌ لایه‌نى ئابوورییه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ ، برِوا به‌ خۆ بوونى تیَدا به‌هیَزه‌ ، هه‌ڵبژاردنى هاوسه‌ریش مافى سروشتى هه‌ر كه‌سیَكه‌ و ئاره‌زوومه‌ندانه‌یه‌ و شتیَك به‌ ناوى پیَكهیَنانى ژیانى زۆره‌ملیى هه‌ر وجوودى نیه‌ و سه‌ره‌راى ئه‌وه‌ش یاسا پشتیوانیه‌تى.
سیمۆن دوبوار له‌ كتیَبى ره‌گه‌زى دووه‌مدا نووسیویه‌تى :
پیَوه‌ندى نیَوان دوو مرۆڤ ، ئه‌گه‌ر هه‌وڵیَك بیَ بۆ ئه‌وه‌ى یه‌كیَكیان به‌ هۆى ئه‌وى دیكه‌یانه‌وه‌ خۆى كامڵ و ته‌واو بكا سه‌ره‌نجام شكست دیَنآ . چونكه‌ ئه‌وه‌ نیشان ده‌دا كه‌ ئه‌و مرۆڤه‌ ئینسانیَكى ناته‌واوه‌ . پیَكه‌وه‌نانى ژیانى هاوبه‌ش ده‌بىَ به‌ به‌شدار بوونى دوو مرۆڤى خود موختار بیَ . نیكى كه‌وى و لویس به‌گ له‌ هه‌ڵسوورِاوانى بزووتنه‌وه‌ى ژنان كه‌ كتیَبى "ژنان له‌ دونیاى موسلمان"یان نووسیوه‌ ؛ ده‌ڵیَن : ئه‌و به‌ربه‌ستانه‌ى و كه‌ مه‌زهه‌ب و سوننه‌ت له‌ لایه‌ك ده‌ست و باڵى پیاوان ئاوه‌ڵا ناكا و ئه‌و فشار و ترسانه‌ى كه‌ مۆدیَرنیَراسیۆن به‌ هۆى خاوه‌ن كار و به‌رپرسانى ئیدارى و ریًَكخراوه‌ ده‌وله‌تییه‌كان و به‌ده‌ست تیَوه‌ردان و به‌ریَوه‌بردنى بیرى سیاسى كه‌ پیَكهاتووه‌ ، والیَده‌كان بچه‌سپیَن به‌ ته‌نیا ناوه‌ندیَك كه‌ هیَشتا له‌ ده‌ستیان دایه‌ و كۆنترۆلى ده‌كه‌ن و به‌ هه‌موو هیَزى خۆیانه‌وه‌ پیَش به‌ ئاڵوگۆر له‌ رۆلى ره‌گه‌زى و له‌ شویَنى نادیموكراتیانه‌ و پیاو سالارانه‌ى بنه‌ماله‌ بگرن .
ژنان كه‌ زۆربه‌ى هه‌ره‌ زۆریان به‌ هۆى فشارى سیاسییه‌وه‌ تاراوگه‌ هه‌ڵده‌بژیَرن له‌ یه‌كه‌م ساڵه‌كانى نیشته‌جىَ بوونیان له‌ تاراوگه‌ ئه‌وانیش هه‌روه‌ك پیاوان ساڵانى چاوه‌رِوانیانه‌ و كونجكۆڵ ده‌بن . سالانیَكه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ى پیَگه‌ و شویَنیَك له‌ ولاتیَكدا كه‌ هیَچ پیَوه‌ندیه‌كى به‌ هه‌لوومه‌رجى ژیانى پیَشووى ئه‌وانه‌وه‌ نیه‌ ساڵانى به‌ دوادا گه‌رِانه‌ ویَراى كه‌شف و دۆزینه‌وه‌ى شتى نوىَ كه‌ له‌ لایه‌ك سه‌رنج راكیشه‌ و له‌ لایه‌كى دیكه‌شه‌وه‌ جیىَ نیگه‌رانییه‌ . ئه‌و ساڵانه‌ ساڵانى جیَگیر بوونى سه‌ره‌تاییه‌ ، پاشان ژنان به‌ دواى ناسینیَكى زیاترن له‌ كۆمه‌لگا و شویَنى ژیانیان . ئا لیَره‌دا كه‌ روانینیَكى نادروست و نا به‌جیىَ له‌ شیَوه‌ى هه‌ڵسوكه‌وتى ژنان له‌ وڵاتانى رۆژئاواییدا پیَك دىَ و وا دیَته‌ به‌ر چاو كه‌ گوایه‌ ژن شیَت و شه‌یداى كۆمه‌لگاى رۆژئاوایه‌ . ئه‌وه‌ى كه‌ زیاتر بۆ ژنان سه‌رنج راكیَشه‌ شیَوه‌یه‌كى دیكه‌ى ژیان كردنه‌. بۆ نموونه‌ ژن ده‌توانىَ به‌ ته‌نیا بژى به‌ بىَ ئه‌وه‌ى خراپ قه‌زاوه‌تى له‌ سه‌ر بكرىَ ، ده‌توانىَ به‌ ته‌نیایى ژیانى به‌ریَوه‌ ببات و ئه‌و ده‌ره‌تانه‌ى بۆ ده‌ره‌خسیَ كه‌ بیر بكاته‌وه‌ له‌ رابردووى خۆى و ئه‌و شتانه‌ى كه‌ به‌ دریَژایى ته‌مه‌نى بۆى بڤه‌ و عه‌یبه‌ بووه‌ .
لیَره‌دا تیَك هه‌ڵچوونیَكى جیددى ده‌روونى بۆ دروست ده‌بىَ و له‌ راستیدا گرفتى له‌وه‌وه‌ ده‌ست پیَده‌كا بیر له‌وه‌ ده‌كاته‌دا ده‌توانرىَ به‌ شیَوه‌یه‌كى دیكه‌ ژیان بباته‌ سه‌ر و هه‌موو كات له‌ ناوخۆیدا ده‌بآ . به‌ڵام به‌شیَك له‌ پیاوان به‌ شیَوه‌یه‌كى دیكه‌ له‌ هه‌وڵدان ، هه‌وڵدانه‌كه‌شیان كه‌متر زه‌ینى و ده‌روونییه‌ ، هه‌وڵدانى ئه‌وان بۆ پاراستن و راگرتنى ئه‌و داب و نه‌ریتانه‌ى رابردووه‌ ، ئه‌وان ده‌زانن كه‌ فه‌زاكه‌ ، فه‌زایه‌كى گونجاو نییه‌ بۆ راگرتن یان په‌روه‌رده‌كردنى ئه‌ندیَشه‌كانیان ، به‌لام ئاماده‌ش نین هه‌روا به‌ ئاسانى و بىَ به‌ره‌نگارى هه‌موو ئه‌و شتانه‌ى كه‌ سالانیَكه‌ خۆیان پیَوه‌ راناوه‌ له‌ ده‌ستى بده‌ن .
سیمۆن دوبوار هه‌ر له‌م پیَوه‌ندییه‌دا نووسیویه‌تى : پیاو هه‌ر له‌و كاته‌ى ژنى له‌ جیَگاى گه‌رم و سارد ده‌وىَ ، ده‌یهه‌وىَ هه‌ر بۆ خۆى بآ . پیاو داوا له‌ ژنه‌كه‌ى ده‌كا كه‌ دڵى پآ ببه‌ستىَ و له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وهاوكات ئازادى بكا ، دووپات بوونه‌وه‌ى رۆژگاره‌كانى بۆ مسۆگه‌ر بكا و به‌ڵام دڵى نه‌ره‌نجیَنىَ هه‌موو كات ئاماده‌ بىَ ، به‌ڵام هیَچ كات موزاحیمى نه‌بىَ . به‌و مانایه‌ كه‌ هه‌رچى دڵى ویستى بیكا و بآ دڵى خۆى نه‌كا.
ژنى كورد له‌ شكڵیَكى نویَ كه‌ له‌ تاراوگه‌ له‌ گه‌ڵى به‌ره‌ورِوویه‌ ئه‌ركى وه‌ك ژن قورستر ده‌بىَ ، ئه‌و كه‌ له‌ كوردستان بۆ راگرتنى منداڵه‌كه‌ى له‌ ماڵى خه‌زووره‌ى یان ماڵى باوكى خۆى یان كه‌سانى ده‌ورووبه‌رى یارمه‌تى وه‌رده‌گرت ، له‌ تاراوگه‌ و دووریدا و به‌ ته‌نیایى ئه‌و ئه‌ركه‌ى له‌ سه‌ر شانه‌ . پىَ ئه‌سپاردنى به‌شیَك له‌م ئه‌ركانه‌ به‌ باوكان هیَزیَكى زۆرى لیَوه‌رده‌گرىَ پیَك هه‌ڵپرژان و توورِه‌ بوونیَكى نوىَ پیَك دیَنىَ . پیاو له‌ نیَو ئه‌و ئیمكاناتانه‌ى له‌ زیَد و نیشتمانى ، خۆى له‌ ده‌ستى داوه‌ رۆلى بژیَوى و نانهیَنه‌رى بنه‌ماڵه‌ كه‌ گرینگییه‌كى تایبه‌تى پیَدابوو به‌ شیَوه‌یه‌كى كاتى لىَ ده‌سیَندرىَ . وه‌رگرتنى هه‌لومه‌رجى نوىَ له‌ پیاواندا قورستر به‌ریَوه‌ ده‌چىَ ئه‌م خۆ گۆنجاندن و ریَخستنه‌ش له‌ ژناندا گه‌لیَك ئاسانتره‌ .
مرۆڤى كورد به‌ گشتى له‌ تاراوگه‌ هه‌ست به‌ جیاوازییه‌ك له‌ كلتوور و فه‌رهه‌نگى خۆى ده‌كا و ئه‌و كورده‌ى له‌ كوردستانه‌وه‌ روو له‌ ئه‌وروپا ده‌كا ، ئه‌گه‌ر برِیارى به‌ جیَهیَشتنى شته‌ نیَگه‌تیڤه‌كانى كلتوورى كوردستانى نه‌دابىَ به‌ دڵنیاییه‌وه‌ تووشى گیروگرفت و كۆمه‌ڵیَك قه‌یرانى شه‌خسى و بنه‌ماڵه‌یى ده‌بىَ . ئه‌و كوردانه‌ى له‌ ده‌ره‌وه‌ى وڵاتى خۆیان ده‌ژین ئه‌گه‌ر به‌ عه‌قلیَكى نوىَ و پیَشكه‌وتوو شته‌ دواكه‌وتووه‌كانى كۆمه‌ڵگاى كورده‌وارى فرىَ نه‌ده‌ن و به‌جیَى نه‌هیَلىَ و به‌ وه‌رگرتنى شته‌ باش و پۆزه‌تیڤه‌كانى ئه‌وىَ (تاراوگه‌) هه‌ڵسووكه‌وت له‌ گه‌ڵ ژیانى خۆیدا نه‌كا ژیانیَكى سه‌ركه‌وتووى نابىَ.
سه‌رچاوه‌كان:
- هه‌فته‌نامه‌ى رۆژهه‌لات
- ایران امروز
شنۆ میَهرپه‌روه‌ر.

وتاری سیاسی

  • 
    بەیاننامەی پارتی سەربەستیی کوردستان لە پێوەندی بە ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ، و ڕووداوەکانی دوزخورماتووی باشوری کوردستان

      ڕزگاری شنگاڵ. خەڵکی هەردەم خۆراگرو تێکۆشەری کوردستان. ڕێکەوتی ١٣ / ١١ / ٢٠١٥ مزگێنی ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ لە لایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە لە پرێس کۆنفرانسێکدا ڕاگەیاندرا. کە بە بەشداری دەیانهەزار لە پێشمەرگەکانی کوردستان و بە سەر پەرەستی بەڕێز مەسعود بارزانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی هەرێمی کوردستان، و هەروەها بە بەشداری فرۆکەکانی هاویەیمانی شەری دژی داعش، و هێزەکانی پێکاکا و یەپەگە بەشداریان تێیدا هەبووە. هەواڵی ڕزگاربوونی شنگاڵ هەموو کوردێکی خەمخۆری نیشتیمانی لە هەر قوژبنێکی جیهانداخۆشحاڵکرد. بەو بۆنەوە وەک پارتی سەربەستیی کوردستان پیرۆزبایی بە دەستهێنانەوەی ئەو شارە ...

مافی مرۆڤ

    
  • هیچ کەس ولایەنێک ناتوانێ تاوانبارانی جینۆساید بەرەڵا بکات

    لەمێژە هەوڵەکان بۆ بەرەڵاکردنی تاوانباری ئەنفال سوڵتان هاشم  لە ئارادایە ،بەلام بەهۆی فشارەکانی  کەسو کاری قوربانیان جینۆساید و چین و توێژەکانی تری عیراقەوە  سەرکەوتوو نەبوە. وا جارێکی تر دەنگۆی بەرەڵا کردنەکەی  دەبیستین لە میدیاکانی راگەیاندنەوە گوایە ئەمجارە  جەند کەس و لایەنێک  لەهەوڵدان بۆ بەردانی ئەم تاوانبارە ئەویش بەپێی ڕیکەوتن و مامەڵەیەکی سایسیە  بۆ ئازاد کردنی شاری موسڵ . ئەم کارە نارەوایە  هەرچۆنێک بێت دژ بە هەموو پرەنسیپەکانی مافی مرۆڤ و پێشێلکاریەکی زەقی یاسا و دادوەریە،لەگەڵ ئەوەشدا &n ...

بابه‌تی هونه‌ری

    
  • له‌ قه‌سابخانه‌وه‌ بۆ باره‌گا, هه‌ژێن

    له قه سابخانه وه بۆ باره گاهه ژێن03.04.2009تۆ هاتی و دڵم کرده سفره بۆتتۆ ناوه خت هاتی و سفره م خاڵی بووله به رده مت راکشام و وتم “ها سه رم ببڕه ”تۆ ناوه خت هاتی و ئه لبومێکی ته مه ندرێژم بۆت کرده وه نه مزانی ناوه خت ده ڕۆی و وێنه کانت گشت ڕه شده که یته وه تۆ ناوه خت له په نجه ره وه هاتی,به ڵام کچه دراوسێکه مان له ده رگه وه ماچی بۆ هه ڵدامبیست و هه شت ساڵ له مه وبه ربه ر له کۆچی ناخواسته ی خۆیساڵێ به ر له پێشمه رگکه وتنملێی پرسیم “تۆ چیت”که چی تۆ دوو ڕۆژ له مه وبه ربۆت نووسیم “تۆ سه گیت”پێم سه یر بوو، تازه زانیوه ته من به ڕه ڵام وه ك سه گئه و به ...