تورکیا ده‌بێت یان به ڕێگه چاره دیپلۆماسییه‌کان قایل بێت، یان ده‌بێته فه‌ڵه‌ستین.


کوردستان هه‌ر له دوای جه‌نگه جیهانیه‌کانه‌وه که دابه‌ش کراوه به‌سه‌ر ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌دا هه‌ر دوژمنی هه‌بووه و له زیاد بوندا بووه. وه هه‌ر یه‌که‌یان به پێی ستراتیژی خۆی له‌و پارچه‌یه‌دا هه‌ڵده‌سوڕێ و ده‌ست له ناوچه‌که وه‌رده‌دا و شۆڕشه‌کانی ووڵات سه‌رکوت ده‌کات و سیاسه‌ته شۆڤێنیه‌کانیان پیاده ده‌کات. وه‌ک:
-1- خراپی باری ئابووری ناوچه‌که‌ و هه‌ژار کردنی.
-2- که‌می ڕێگاوبانی نوێ و به یه‌ک نه‌به‌ستنه‌وه‌ی گونده‌کان به شاره‌کانه‌وه.
-3- نه‌بوونی کارگه پیشه‌سزاییه‌کان له هه‌ریه‌ک له‌و پارچانه‌دا.

ئه‌مه سه‌رباری باره سه‌ربازی و ئه‌منییه‌که‌ی و کۆکردنه‌وه‌ی هه‌ندێک له نه‌فس نزمان و کردنیان به سیخوڕ، ئه‌مانه هه‌رهه‌موو وایان کردووه که هه‌ریه‌ک له پارچه‌کانی کوردستان بارێکی تایبه‌تی هه‌بێت، جیاواز بێت له ناوه‌ندی ئه‌و ووڵاته‌ و شاره گرنگه‌کانی، ئه‌مه‌ش وای کردووه که کوردستان هه‌رچه‌ند خاوه‌نی خێر و بێره و ده‌وڵه‌مه‌نده، چاوه‌ڕوانی ناوه‌ندی ووڵاته‌که بێت له گشت باره‌یه‌که‌وه. ئه‌مه زیاتر به‌ره‌و ناوه‌رۆکی بابه‌ته گرنگه‌که‌مان ده‌بات که ساڵانێکه ڕژێمی تورکیا ده‌یه‌وێت. ئه‌وێش ئه‌وه‌یه که به هه‌ڵمه‌تی شه‌ره‌نگێزی هێرش بکاته سه‌ر باشووری کوردستان و بیگێڕێته‌وه سه‌ر 17 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر.

له پێش تێکشکاندن و نه‌مانی ڕژێمی دیکتاتۆری به‌غدا له (1991) وه کوردستانی باشوور نیمچه سه‌ربه‌خۆییه‌کی هه‌یه و به‌ره‌و زیادی ده‌ڕوات، هه‌روه‌ها باری ئاسایشی تێدا ڕه‌ها کراوه و باری ئابووری په‌ره‌ی سه‌ندووه و داهاتی تاکه که‌سی به‌ره‌و به‌رزی ده‌ڕوات، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا خاوه‌نی ده‌سته‌ڵاتی خۆیه‌تی به تایبه‌تی له هه‌ر سێ پارێزگای (سلێمانی، هه‌ولێر، دهۆک) وه ئاماده باشیشی هه‌یه بۆ گێڕانه‌وه‌ی پارێزگای چواره‌م و ناوچه دابڕاوه‌کانی دی. هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندی بازرگنیشی له‌گه‌ڵ ووڵاته‌کان جێگیره و ڕه‌وه‌ندی کوردی له ده‌ره‌وه‌ش پاڵپشتی هه‌موو هه‌نگاوه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێم ده‌که‌ن، وه له‌م دواییه‌دا یاسای نه‌وت و گه‌ڕان به شوێن ده‌رهێنانی نه‌وت له کوردستان له‌گه‌ڵ چه‌ند کۆمپانیایه‌ک ئیمزا کرا.

ئه‌م هه‌موو هۆیانه و هۆی تری زۆر وای له دوژمنی سه‌رسه‌ختی گه‌له‌که‌مان کردووه، و له بیر و هۆشیاندا چه‌سپاوه که ئه‌و ئه‌زموونه به هه‌ر ڕێیه‌ک بێت تێک بشکێنن، جا به هه‌ر به‌هانوویه‌ک بێت، یه‌کێک له‌و به‌هانانه‌ی که هه‌موو کات ڕژێمی تورکیا زیاتر پێی له‌سه‌ر داده‌گرێت بوونی بنکه‌ و باره‌گای گه‌ریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستانه له باشووری کوردستان. ئیتر هه‌ر لێکهه‌ڵپژاندنێک ڕوو بدات یه‌کسه‌ر ده‌رگا سنوورییه‌کان له‌سه‌ر باشووری کوردستان داده‌‌خات و هێزی پیاده و تۆپ و تانک به‌ره‌و ناوچه سنوورییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان ڕه‌وانه ده‌کات، بۆ نموونه له‌م کاته‌دا و ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر نزیکه‌ی زیاتر له 250000 جه‌ندرمه‌ی به هه‌موو پێداویستییه‌کی سه‌ربازییه‌وه له‌سه‌ر سنووری کوردستان مۆڵ داوه.

ئه‌مجا با بێینه‌وه سه‌ر گه‌ریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان و شۆڕشی ڕزگارخوازی کورد، که زیاتر (پکک ) سه‌رپه‌شتی ده‌کات له باکووری کوردستاندا. هه‌ر له ساڵانی 1984 وه (پکک) به ئاشتی خوازی له ناو بیر و بۆچونی کورددا له باکوری کوردستان دروست بووه، که زیاتر یه‌ک پارچه‌یی کوردستانی کردۆته دروشمی خۆی، وه له‌سه‌ر ئه‌و ڕێبازه‌ش دروست بووه که دژ به ڕژێمه دیکتاتۆریه‌کانه. بێگومان (پکک) زۆر هه‌وڵی داوه که به ئاشتی مافی کورد له کوردستانی باکوور پیاده بکرێت، به‌ڵام ڕژێمی تورکیا هه‌روه‌ک له کۆندا ده‌یگووت که (کورد له نه‌وه‌ی گورگن)، وه‌ڵامی ده‌دانه‌وه.

ئه‌و شێوه بیرکردنه‌وه‌یه‌ی ڕژێم یاریده‌ی ئه‌وه‌ی نه‌ده‌دا که بچوکترین مافی کورد له باکووری کوردستان ڕه‌چاو بکرێت، له‌به‌رئه‌وه گه‌ریلا وه‌ک هه‌موو کاتێک ئاماده باشی خۆی بۆ به‌رگری له کوردستان و مێژوو شارستانیه‌تی ته‌رخان کرد که به هه‌زاره‌ها له ڕۆڵه‌کانی کورد و گه‌لی تورک کوژران و چه‌نده‌ها دێهات و ڕێگا و بان وێران کران، هه‌روه‌ها ئابووری تورکیا زیاتر به‌ره‌و نشوستی ده‌چوو . به‌ڵام تاک و ئێستاش تورکیا نه‌یتوانیوه به هێزی سه‌ربازی ده‌نگی کورد بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافه‌کانی خۆی سه‌رکوت بکات، ئیتر له‌به‌ر هه‌ندێ ده‌که‌وێته به‌هانوو گرتن و ئێژێ بنکه‌ و باره‌گای ( پکک) له باشووری کوردستانه‌وه دێنه ناو باکووری کوردستان و ده‌ست له سوپای تورکی ده‌وه‌شێنن، که‌وابوو ئه‌م به‌هانانه بونیان نییه و خۆشی باش ده‌زانێت.

لێره‌دا له‌وانه‌یه ووشه‌ی (بۆ) بێته سه‌ر زوبانی خوێنه‌ر. منیش به ڕای خۆم ده‌ڵێم چونکه (پکک) چه‌نده‌ها جار به تاک لایه‌نی شه‌ڕی ڕاگرت وه داوای له ڕژێمی تورکیا کرد که ئه‌ویش شه‌ڕ ڕابگرێت و وه‌ڵامی داخوازییه‌کانی گه‌لی کورد بداته‌وه، به‌ڵام ڕژێمی تورکیا له بری ئه‌وه‌ی گوێ له داخوازییه‌کانی گه‌لی کورد بگرێت به پێچه‌وانه‌وه به هێزی سه‌ربازی و شانازی کردن به‌و هێزه گه‌وره‌یه‌ی که هه‌یه‌تی وه‌ڵامی ئێمه‌ی کوردی ده‌دایه‌وه، هه‌ر به به‌رده‌وامیش به‌هانه ده‌دۆزێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی که ئه‌زموونی باشووری کوردستان تێک بدات.

ئه‌و‌ه‌تا زۆر جاران ده‌بیستین و ده‌خوێبنینه‌وه له بڵاوکراوه‌ و میدیاکانه‌وه که تورکیا ده‌یه‌وێ که‌رکورک بکاته شارێکی تورکمانی و داوای ئه‌وه ده‌کات که تورکمانه‌کان ببنه بنکه و باره‌گایه‌کی ده‌وڵه‌تی تورکیا له باشووری کوردستان، وه هه‌ندێ جاری تریش ویلایه‌تی موسڵ ده‌هێنێته‌وه هۆش خۆی و چاره‌نووسی گه‌لی کورد له باشووری کوردستان ده‌خاته بنگه‌ڵی خۆی.

ئه‌مانه هه‌موو به بۆچوونی من و ده‌توانم بڵێم زۆربه‌ی ڕۆشنبیرانی گه‌لی کورد هه‌رهه‌موو به‌هانه‌ن بۆ چاو هه‌ڵ نه‌هاتنی ڕژێمی تورکیا به‌و ئه‌زموونه دیموکراتیه‌ی که له باشووری کوردستاندا هه‌یه.

هه‌رچه‌نده ده‌سته‌ڵاتدارانی هه‌رێم هه‌موو کاتێ ده‌ڵێن به گفت و گۆ مه‌سه‌له‌کان چاره‌سه‌ر ده‌کرێن دوور له هێزی سه‌ربازی و هه‌وڵی دانوستان ده‌ده‌ن، به‌ڵام ڕژێمی تورکیا به هیچ جۆرێ قایل نابێت که دانوستان له‌گه‌ڵ ڕێبه‌رانی کورد بکات، که‌وابوو هه‌موو مه‌سه‌له‌که ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر دژایه‌تی کردنی حکومه‌تی هه‌رێم نه‌ک(پکک).
ئه‌مه‌ش دیسان من ده‌گێڕێته‌وه بۆ ئه‌و په‌یمانه‌ی له‌م دواییه‌دا عیراق و تورکیا مۆریان کرد، که گۆوایه یه‌کێک له به‌نده‌کانی ئه‌وه‌یه ده‌وڵه‌تی تورکیا دێته ناو هه‌رێمی کوردستانه‌وه و کاره‌کانی ئه‌نجام ده‌دات، پاشان پرس به ده‌وڵه‌تی عیراق ده‌کات که ئه‌مه‌ش بێگومان پێچه‌وانه‌ی هه‌موو داب و نه‌ریتێکی ڕێز گرتنی ده‌وڵه‌تانی دراوسێیه له ناو یه‌کدا، که تا ئه‌وه‌نده‌ی من ئاگاداری بم به بێ ئاگای حکومه‌تی هه‌رێم ئه‌م په‌یمانه مۆر کراوه. له‌به‌رئه‌وه پێویسته له‌سه‌ر حکوومه‌تی عیراقی و نوێنه‌رانی کورد له په‌رله‌مانی عیراقیدا هه‌ڵوێست وه‌رگرن ده‌رباره‌ی ئه‌و په‌یمانه و له هه‌مان کاتدا پێویسته حکومه‌تی عیراق هه‌ڵوێستی تووند وه‌رگێت دژ به‌وه هێرشانه‌ی که دژ به سنووره‌کانی ده‌وڵه‌تی عیراق ده‌کرێت، (چونکه هه‌رێمی کوردستان وه‌ک هه‌رێمێکی فیدڕاڵی سه‌ر به عیراقه تاک و ئه‌م کاته). وه له‌لایه‌کی تریشه‌وه پێویسته وه‌ک گه‌لی کورد به هه‌موو تین و توێژێکه‌وه له ئاماده‌باشیدا بین هه‌روه‌ک چۆن ناوی پێشمه‌رگه‌مان کردۆته دروشم، گیانمان له‌سه‌ر ده‌ست دابنێین دژ به هه‌ر سنووربه‌زاندن و هێرشێک بۆ سه‌ر باشووری وڵات، هه‌روه‌ها پێویسته په‌رله‌مانی کوردستان هه‌ڵوێستی پێویست ڕابگه‌یه‌نێت وه‌ک هه‌موو جار دیالۆک و په‌ره‌پێدانی په‌یوه‌ندییه‌کان و گفت و گۆی دیپلۆماسی بکاته دروشم،.

دیسان پێویسته ڕابه‌رانی کورد ووتو وێژی چڕ و پڕ له‌گه‌ڵ هێزه هاوپه‌یمانه‌کان به‌تایبه‌تی (ئه‌مریکا) بکه‌ن و هه‌موو ڕێ و شوێنه‌کان بگرنه به‌ر بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و کاره‌ساته ڕوو نه‌دات و به شيوازێکی دیپلۆماسی گشت لایه‌ک ڕازی بکرێت، وه‌ک کورد وته‌نی ( نه شیش بسووتێ، نه که‌باب).

به‌ڵام گه‌ر زیاتر دووربین بین و چاوێ به ئه‌نجامی ده‌نگدانه ئه‌له‌کترۆنییه‌که‌ی په‌رله‌مه‌نتارانی تورکیادا بگێڕین ئه‌وا ده‌بینین که په‌رله‌مانی تورکیا ئه‌مرۆ به زۆرینه‌ی ده‌نگ هێرشی بۆ سه‌ر باشووری کوردستان په‌سه‌ند کرد، که‌وابوو ڕووی شه‌ڕه‌نگێزی ڕاسته قینه‌ی خۆیی زیاتر واڵا کرد له‌به‌رده‌م جیهانداو به‌تایبه‌تی (ئه‌ورۆپا) دا له کاتێکدا ئه‌ورۆپا وه‌ک خۆی تورکیای ئاگادار کرده‌وه سنوور نه‌به‌زێنێت، چونکه گه‌ر ڕێرڕه‌‌وی ئاشتی خوازانه‌یان تێدا بوایه، هه‌ڵبه‌ت به‌و زۆرینه‌یه په‌رله‌مان بڕیاره‌که‌ی په‌سه‌ند نه‌‌ده‌کرد. که چۆن په‌رله‌مان له گشت وڵاتێکدا ده‌سته‌ڵات و داهێنه‌ری یاسایه به‌ڵام له تورکیادا یاسای شه‌ڕه‌نگێزی له بری دیالۆک و دیپلۆماسیه‌ت داده‌هێنێ، که‌وا بوو گه‌لی کورد له وه‌ڵامی ئه‌و زۆرینه‌یه‌ی‌ شه‌ڕه‌نگێزیدا پێوئسته وه‌ڵامی فه‌رمی خۆی له سیاسه‌ت و دیالۆکدا دوپات بکاته‌وه.
به‌ڵام گه‌ر تورکیا سوور بوو له‌سه‌ر بڕیاره‌که‌ی و هێرشی کرده سه‌ر باشووری ووڵاته‌که‌مان، ئه‌وا پێویسته ئێمه‌ی کورد زیاتر ماڵه‌کانمان یه‌ک بخه‌ین و ده‌ست له ناو ده‌ست هه‌موو هێزه جه‌ماوه‌ری و سه‌ربازییه‌کانمان له یه‌ک پرۆسه‌دا جێگیر بکه‌ین به (پکک)ه‌ و گشت هێزه ڕزگاریخوازه‌کانی پارچه‌کانی دی کوردستانه‌وه، ئێمه ده‌بێت بۆ تورکیا بسه‌لمێنین که زۆر هه‌ڵه بوو له دانی ئه‌و بڕیاره و به‌ڵێنی به فه‌ڵه‌ستین بوونی تورکیای پێ بده‌ین. چونکه له ناوچونی ئه‌زموونی باشووری کوردستان کارێکی درێژ خایه‌ن ده‌کاته سه‌ر ڕه‌وتی ڕزگاریخوازی باشوور و پارچه‌کانی دی وڵات. با به دوژمن بڵێین له هه‌ڕه‌شه و گوڕه‌شه و تۆپ و فیشه‌که‌کانتان ناترسین و باشووری کوردستان بکه‌ینه مه‌رگستان بۆ دوژمانانی گه‌لی کورد.

واته گه‌ر تورکیا به ڕێگه چاره دیپلۆماسییه‌کان قایل نه‌بوو، ئه‌وا ده‌بێت خاکی تورکیا بکه‌ینه فه‌ڵه‌ستین و گۆڕستان.

کانی هه‌ڵه‌بجه‌یی

هۆڵندا


کانی هه‌ڵه‌بجه‌یی

وتاری سیاسی

  • 
    بەیاننامەی پارتی سەربەستیی کوردستان لە پێوەندی بە ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ، و ڕووداوەکانی دوزخورماتووی باشوری کوردستان

      ڕزگاری شنگاڵ. خەڵکی هەردەم خۆراگرو تێکۆشەری کوردستان. ڕێکەوتی ١٣ / ١١ / ٢٠١٥ مزگێنی ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ لە لایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە لە پرێس کۆنفرانسێکدا ڕاگەیاندرا. کە بە بەشداری دەیانهەزار لە پێشمەرگەکانی کوردستان و بە سەر پەرەستی بەڕێز مەسعود بارزانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی هەرێمی کوردستان، و هەروەها بە بەشداری فرۆکەکانی هاویەیمانی شەری دژی داعش، و هێزەکانی پێکاکا و یەپەگە بەشداریان تێیدا هەبووە. هەواڵی ڕزگاربوونی شنگاڵ هەموو کوردێکی خەمخۆری نیشتیمانی لە هەر قوژبنێکی جیهانداخۆشحاڵکرد. بەو بۆنەوە وەک پارتی سەربەستیی کوردستان پیرۆزبایی بە دەستهێنانەوەی ئەو شارە ...

مافی مرۆڤ

    
  • هیچ کەس ولایەنێک ناتوانێ تاوانبارانی جینۆساید بەرەڵا بکات

    لەمێژە هەوڵەکان بۆ بەرەڵاکردنی تاوانباری ئەنفال سوڵتان هاشم  لە ئارادایە ،بەلام بەهۆی فشارەکانی  کەسو کاری قوربانیان جینۆساید و چین و توێژەکانی تری عیراقەوە  سەرکەوتوو نەبوە. وا جارێکی تر دەنگۆی بەرەڵا کردنەکەی  دەبیستین لە میدیاکانی راگەیاندنەوە گوایە ئەمجارە  جەند کەس و لایەنێک  لەهەوڵدان بۆ بەردانی ئەم تاوانبارە ئەویش بەپێی ڕیکەوتن و مامەڵەیەکی سایسیە  بۆ ئازاد کردنی شاری موسڵ . ئەم کارە نارەوایە  هەرچۆنێک بێت دژ بە هەموو پرەنسیپەکانی مافی مرۆڤ و پێشێلکاریەکی زەقی یاسا و دادوەریە،لەگەڵ ئەوەشدا &n ...

بابه‌تی هونه‌ری

    
  • له‌ قه‌سابخانه‌وه‌ بۆ باره‌گا, هه‌ژێن

    له قه سابخانه وه بۆ باره گاهه ژێن03.04.2009تۆ هاتی و دڵم کرده سفره بۆتتۆ ناوه خت هاتی و سفره م خاڵی بووله به رده مت راکشام و وتم “ها سه رم ببڕه ”تۆ ناوه خت هاتی و ئه لبومێکی ته مه ندرێژم بۆت کرده وه نه مزانی ناوه خت ده ڕۆی و وێنه کانت گشت ڕه شده که یته وه تۆ ناوه خت له په نجه ره وه هاتی,به ڵام کچه دراوسێکه مان له ده رگه وه ماچی بۆ هه ڵدامبیست و هه شت ساڵ له مه وبه ربه ر له کۆچی ناخواسته ی خۆیساڵێ به ر له پێشمه رگکه وتنملێی پرسیم “تۆ چیت”که چی تۆ دوو ڕۆژ له مه وبه ربۆت نووسیم “تۆ سه گیت”پێم سه یر بوو، تازه زانیوه ته من به ڕه ڵام وه ك سه گئه و به ...