خه‌یاڵ پڵاوی فێدێڕالیزم !!!

به‌ ناوی کوردستانی گه‌وره‌ .

ح. س. سۆران
soransa@hotmail.com

تاران – 29/6/2707


خه‌یاڵ پڵاوی فێدێڕالیزم !!!

ره‌نگه‌ به‌ پێی هه‌ڵکه‌وتنی کات و جێگه‌ ، واته‌ی هه‌ر وشه‌یه‌ک زۆر گۆڕانکاری به‌سه‌ریدا بێ و بارودۆخی گه‌لێک تۆفیر بکا ، که‌ یه‌کێک له‌وانه‌ باس و خواسی وشه‌ و کێشه‌ی فێدێڕالیزمه‌ .

جا، چون ئه‌م مه‌به‌سته‌ - له‌م کاته‌ دا - له‌ هه‌مو پارچه‌کانی کوردستانی گه‌وره‌ ، زۆری قسه‌ له‌سه‌ر ده‌کرێ و زۆر که‌س چاره‌نووسی کوردیان پێوه‌ گرێ داوه‌ ، چاوه‌‌ڕوانم نوسراوه‌ی ئه‌م خزمه‌تگوزاره‌ی خۆتان ، به‌ سه‌رنجی ورد و له‌ روانگه‌ی کورده‌وه‌ بخوێننه‌وه‌ ، ره‌نگه‌ به‌ یه‌که‌وه‌ به‌ زۆر خالی هه‌رگیز نه‌درکاو بگه‌ین و چرایه‌ک بێ بۆ روونکردنه‌وه‌ی رێگه‌ی داهاتو :

هه‌روه‌ک به‌سه‌رپۆرت ئاماژه‌م کرد ، به‌ پێی کات و جێگه‌ ، که‌ دو ئه‌یاره‌ی ( پێوه‌ری) گرنگی ژیانن ، بار و مانای وشه‌کان ده‌گۆررێن . بۆ وێنه‌ ، وشه‌ی "فێدێڕالیزم" له‌ وڵاتگه‌لی وه‌ک ئه‌لمان ، مانای ده‌لال و شیاوی هه‌یه‌ و به‌ باشی و به‌ سودی کۆمه‌ڵ ، جێ به‌جێ کراوه‌ . یا وشه‌ی‌ خودموختاری ، ئۆتۆنۆمی ، حوکمی زاتی ، خودگه‌ردانی و شتی وا ، له‌ وڵاتگه‌لی وه‌ک کانادا ، بلژیک ، سویس و ... چاک به‌ڕێوه‌ چوه‌ . ‌بو وێنه‌ خه‌ڵکی فه‌ڕانسه‌وی ناوچه‌ی "کێبێک" له‌ کانادا ، یا خه‌ڵکی به‌شی "فلامیش" نشینی بلژیک و هه‌مو به‌شه‌ جۆربه‌جۆره‌کانه‌ سویس ، کێشه‌ی فه‌رهه‌نگی ، زمانی ، ره‌گه‌زی و ئایینیان تا راده‌یه‌کی زۆر چاره‌سه‌ر کردوه‌ و هیچ نه‌ته‌وه‌یک نایه‌وێ نه‌ته‌وه‌یه‌کی دیکه‌ ته‌واو بخاته‌ په‌راوێزه‌وه‌ یا بیتاوێنێته‌وه‌ . به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ، له‌ رۆژهه‌ڵاتی نیوه‌راست به‌ گشتی و له‌ کوردستان( یا کورد ئه‌ستان = واته‌ له‌ کورد ئه‌ستێنراوه‌ ) ، به‌ تایبه‌ت ، باسی فێدێڕالیزم کردن ، وه‌ک ئه‌وه‌ وایه‌ باسی په‌له‌وه‌ری سیمورغی ئه‌فسانه‌یی بکه‌ی ، که‌ زۆر که‌س نایناسێ و هه‌ر‌ نیشه‌ !!! یانی ده‌نگ و باسی هه‌یه‌ ، به‌ڵام ره‌نگ و دیمه‌نی نیه‌ .


بۆ وێنه‌ هێشتا له‌ به‌غدا پاش چه‌ند ساڵ ، که‌م عاره‌ب وێراویانه‌/ویستویانه‌ ددان به‌ ئێڕاقی فێذێڕاڵ دا بنێن . تا ئێستا کێ فه‌رموویه‌تی ( الجمهوریه‌ الفدرال العراقیه‌ ؟؟؟!!!) له‌سه‌ر کامه‌ تابلۆ ناکورده‌کان نووسیویانه‌ ؟ مه‌گه‌ر جارجار له‌ رو دامابن ، ده‌نا کوردستان هه‌ر به‌ به‌شێک له‌ نیشتمانی عاره‌بی داده‌نێن – ئه‌فاکه‌ڵڵا !!! . که‌چی، وڵاتگه‌لی دیکه‌ ، که‌ ناوه‌که‌ی خۆیان قه‌بووڵه‌ ،به‌ پانه‌وه‌ ده‌ری ده‌بڕن و زمانی پێدا ده‌نێن ، بۆ وێنه‌ ده‌ڵێن " کۆماری فێذێرالی ئه‌لمان " ، " وڵاته‌ یه‌کگرتوه‌کانی ئامریکا " ، "وڵاتی پادشاهی سوێد" و ته‌نانه‌ت کۆماری ئیسلامی ئێران . به‌ داخه‌وه‌ ، له‌ نێو چوارچێوه‌ی کێشه‌ و هه‌رای فێدرالیزمیشدا ، که‌ هه‌نووکه‌ هێشتا هه‌ر‌ شتێکی دێفاکتۆ ماوه‌ته‌وه‌ ، سنووره‌کانی کوردستانی فێدێڕال و که‌کووکی هه‌میشه‌ کوردستانی ، ده‌یان ده‌گه‌شه‌، قڕڕه‌ ، دهۆ و گزه‌ی سه‌ربه‌مۆری وه‌ک شیرپه‌نجه‌یان له‌سه‌ره‌.

له‌ به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستانیش ، ئه‌گه‌ر ئامانج وه‌ده‌ست هێنانی نۆکه ره‌شکه‌ی فێدێڕالیزم بێ ، ئه‌ز که‌ لێره‌ ( له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان ) ، ده‌ژیم و به‌ چه‌شنی مه‌یدانی به‌ر‌بڵاو له‌ هه‌رێمه‌ ناکورده‌ کان دا ، لێکۆڵینه‌وه‌ی مه‌یدانیم ئه‌نجام داوه‌ ، بڕوا بفه‌رموون ، ئه‌گه‌ر له‌ ئێران رێفێڕاندومی دێمۆکڕاتیک و دروست بکه‌ن ، ره‌نگه‌ پرسی ( مه‌سه‌له‌ی) فێدێڕالیزم ، 10 له‌سه‌دی گشت ده‌نگه‌کان بهێنێته‌وه‌ و به‌س .

قوربان گیان ! هه‌ڵه‌ناکه‌م ، به‌ده‌گمه‌ن عه‌جه‌م ده‌نگ به‌ فێدێڕالزم ده‌دا ؟؟؟ . کوا له‌ شاری قوم ، مه‌شه‌د و کاشان و فڵان ده‌زانن فێدێڕالیزم و دێمۆکڕاسی به‌ری کامه‌ داره‌ ، ئه‌وان بیروڕای تایبه‌تی خۆیان هه‌یه‌ و بیرۆکه‌ی هه‌رکه‌سیش بۆ خۆی جێگه‌ی رێزه‌ ، هه‌روه‌ک ئه‌وان مافی ئه‌وه‌یا‌ن نیه‌ بیر به‌سه‌ر ئێمه‌ دا داسه‌پێنن ،ئێمه‌ش نیمانه‌ ؟ ئه‌و عه‌جه‌مه‌ ئۆپۆسیسیۆنانه‌ش ، که‌ له‌ ده‌ره‌وی وڵاتن ، به‌ وته‌ی کوردی " له‌ هۆڕی کاک میوان هه‌ڵده‌گۆێزن " ، ده‌نا ئه‌گه‌ر بێنه‌وه‌ و له‌ ئێران له‌ پشت میز دانیشن و ببن به‌ کاره‌یه‌ک ، ببڕای ببڕای به‌ لای فێدێڕالیزم و دێمۆكڕاتیزم دا بچن ، ئه‌وانیش شتێک ده‌به‌ن له‌ شا و به‌نی سه‌در شێڤینیست تر ، هه‌مو ده‌زانن شا له‌گه‌ڵ کورد چۆن بو و به‌نی سه‌در چی وت ، پێویست نیه‌ دووپاته‌ی بکه‌مه‌وه‌ . له‌ده‌ورتان گه‌ڕێم !پێتان وایه‌ ، رێزدار د. محه‌ممه‌د موسه‌دیق ، که‌ دوروشمی عه‌جه‌مێکی تێگه‌یشتو ، زاناو دێمۆكڕات بو ، ده‌یویست چی بۆ کورد بکا ؟ ده‌یویست بیکا به‌ کێشکچی لای رۆژاوای ئێران . به‌ قوربان ! کورد پێویسته‌ وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆی خۆی ببێ ، نه‌ک لامژی ، لاره‌ملی و لانشینی . باسی ئه‌و گشته‌ خودموختاری ، لامه‌رکه‌زی ، ئۆتۆنۆمی ، خودگه‌ردانی و شتانه‌مان بۆکرا ، ئه‌وه‌ی که‌ له‌ کیسه‌ی مێژوی کورددا ماوه‌ته‌ و ده‌فته‌وری سه‌ربه‌رزی و سه‌روه‌ری کوردی نه‌خشاندوه‌ ، پتر هه‌ر بوونی 11 مانگ کۆماری سه‌ربه‌ستی دێمۆکڕاتیکی کوردستانه‌ ، که‌ هه‌مومان شانازی پێوه‌ ده‌که‌ین .

با ئیدی له‌ هه‌زاره‌ی سێش دا به‌ دوای خه‌یاڵ پڵاو دا نه‌رۆێن ، به‌ فارسی به‌و ئامانجانه‌ی که‌ روئیان‌ و نایه‌نه‌ دی ، ده‌ڵێن "به‌ دوای نۆکه‌ ره‌شه ‌دا گه‌ڕان" . بۆ ده‌بێ له‌وه‌ بترسین بڵێین ، ئێمه‌ش کوردین ، گه‌لێکی جوداین ، له‌ هه‌ر سه‌د نه‌فه‌ر مرۆڤ، نزیکه‌ی یه‌کێکیان کورده‌ و مافی ره‌وای خۆمان ده‌وێ – ئه‌گه‌ر بڵێین ده‌مانه‌وێ جۆێ ببینه‌وه‌ ، مه‌گه‌ر سووچ و تاوانه‌ ؟ . خۆ ئێمه‌ بۆ ئه‌وه‌ جوێ نابینه‌وه‌ خه‌ڵک بکوژین یا وڵاتان داگیر بکه‌ین . فارس ، تورک ، عاره‌ب، ئه‌رمه‌نی و ته‌وای نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌مان خۆش ده‌وێ و به‌ دۆستی خۆمانیان ده‌زانین ، به‌ڵام ئه‌وانیش ده‌بێ هه‌ر وا بن ، نه‌ک وه‌ک دیل و کۆیله‌ بڕواننه‌ کورد و پێیان وابێ ئێمه‌ له‌ کوردستان دا ئیجاره‌ نشینی ئه‌وانین و کوردستان ماره‌یی دایکی شاهه‌باسی سه‌فه‌وی بوه‌ .

با نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان ( ده‌وڵه‌ته‌ یه‌کگرتوه‌کان) بێن له‌ ته‌واوی کوردستانی گه‌وره‌ رێفێڕاندوم بکه‌ن ، خه‌ڵک هه‌رچیان ویست هه‌ر ئه‌ومان پێ بده‌ن . بۆ ده‌بێ بۆ وێنه‌ کۆماری ماڵتا ، سه‌ربه‌خۆ بێ و ئێمه‌ ، که‌ به‌ لای که‌مه‌وه 50 میلیۆنین و زۆرتر له‌ 20 به‌را‌به‌ری کۆماری ماڵتاین ، هه‌ر لانشین و ژێر چه‌پۆکه‌ بین . دڵنیابن ، ئه‌گه‌ر بۆی تێکۆشین ، پێی ده‌گه‌ین ، چون مافی خۆمانه‌ .

به‌ قوربانی چاوه‌ گشه‌کانتان بم ، وای دانێ له‌ وڵاتی ئێران" پرسی" فێدێڕالیزم ، ده‌نگی هێناوه‌ و تۆ به‌رپرسی ئه‌وه‌ی ، که‌ بچی بو وێنه‌ له‌ شاری نه‌غه‌ده‌ ، بیجار ، قوڕوه‌ و ورمێ ، ئه‌نجامی بده‌ی ، که‌ نێوه‌ی ئه‌و شارانه‌ کورد نین‌ ، ئایا پێت وایه‌ هه‌ر قڕڕه ‌و کێشه‌ی ته‌نیا شاری نه‌غه‌ده‌ت به‌ چه‌ند ساڵ بۆ چاره‌ سه‌ر ده‌کرێ ؟ . ئه‌گه‌ر پێشمان وابێ ، فێدێڕالیزم پرده‌بازێکه‌ ، بۆ هه‌رێمی سه‌ربه‌ستی ، هه‌ڵه‌یه‌ . ناهێڵن و ناکرێ ئه‌و پرده‌بازه‌ دانرێ ، تا له‌وێوه‌ باز بده‌ینه‌ سه‌ر سه‌کۆی سه‌ربه‌ خۆیی .

چاره‌ی ده‌رده‌ کورد هه‌ر سه‌ربه‌خۆیی راسته‌وه‌راست و بێ گرێ گۆڵه‌ و ئاکامی ئه‌ویش ئاشتی جیهانیه‌ . ئه‌و شتانه‌ی دیکه‌ کوشتنی کاته‌ و به‌ دوی سیمورغ دا گه‌ڕان‌ . به‌ هیوام ئه‌م بیرۆکه‌، به‌ خشڵی سه‌رنج و په‌سه‌ندی ئێوه‌ بڕازێته‌وه‌ .

تاكو چارةي خؤ نةنووسم ، ماصث سةربةستم نةبث
باسي ئةنفال و هةصةبجه و حةبس و هةصواسين ئةكةم
بةيني بةستووين وةكو سةد ، تيغي ديواري سنوور
ئارةزوي رووخاني تيغةي دووهةمي بثذلين ئةكةم

ح. س.سۆران

وتاری سیاسی

  • 
    بەیاننامەی پارتی سەربەستیی کوردستان لە پێوەندی بە ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ، و ڕووداوەکانی دوزخورماتووی باشوری کوردستان

      ڕزگاری شنگاڵ. خەڵکی هەردەم خۆراگرو تێکۆشەری کوردستان. ڕێکەوتی ١٣ / ١١ / ٢٠١٥ مزگێنی ڕزگارکردنەوەی شنگاڵ لە لایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە لە پرێس کۆنفرانسێکدا ڕاگەیاندرا. کە بە بەشداری دەیانهەزار لە پێشمەرگەکانی کوردستان و بە سەر پەرەستی بەڕێز مەسعود بارزانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی هەرێمی کوردستان، و هەروەها بە بەشداری فرۆکەکانی هاویەیمانی شەری دژی داعش، و هێزەکانی پێکاکا و یەپەگە بەشداریان تێیدا هەبووە. هەواڵی ڕزگاربوونی شنگاڵ هەموو کوردێکی خەمخۆری نیشتیمانی لە هەر قوژبنێکی جیهانداخۆشحاڵکرد. بەو بۆنەوە وەک پارتی سەربەستیی کوردستان پیرۆزبایی بە دەستهێنانەوەی ئەو شارە ...

مافی مرۆڤ

    
  • هیچ کەس ولایەنێک ناتوانێ تاوانبارانی جینۆساید بەرەڵا بکات

    لەمێژە هەوڵەکان بۆ بەرەڵاکردنی تاوانباری ئەنفال سوڵتان هاشم  لە ئارادایە ،بەلام بەهۆی فشارەکانی  کەسو کاری قوربانیان جینۆساید و چین و توێژەکانی تری عیراقەوە  سەرکەوتوو نەبوە. وا جارێکی تر دەنگۆی بەرەڵا کردنەکەی  دەبیستین لە میدیاکانی راگەیاندنەوە گوایە ئەمجارە  جەند کەس و لایەنێک  لەهەوڵدان بۆ بەردانی ئەم تاوانبارە ئەویش بەپێی ڕیکەوتن و مامەڵەیەکی سایسیە  بۆ ئازاد کردنی شاری موسڵ . ئەم کارە نارەوایە  هەرچۆنێک بێت دژ بە هەموو پرەنسیپەکانی مافی مرۆڤ و پێشێلکاریەکی زەقی یاسا و دادوەریە،لەگەڵ ئەوەشدا &n ...

بابه‌تی هونه‌ری

    
  • له‌ قه‌سابخانه‌وه‌ بۆ باره‌گا, هه‌ژێن

    له قه سابخانه وه بۆ باره گاهه ژێن03.04.2009تۆ هاتی و دڵم کرده سفره بۆتتۆ ناوه خت هاتی و سفره م خاڵی بووله به رده مت راکشام و وتم “ها سه رم ببڕه ”تۆ ناوه خت هاتی و ئه لبومێکی ته مه ندرێژم بۆت کرده وه نه مزانی ناوه خت ده ڕۆی و وێنه کانت گشت ڕه شده که یته وه تۆ ناوه خت له په نجه ره وه هاتی,به ڵام کچه دراوسێکه مان له ده رگه وه ماچی بۆ هه ڵدامبیست و هه شت ساڵ له مه وبه ربه ر له کۆچی ناخواسته ی خۆیساڵێ به ر له پێشمه رگکه وتنملێی پرسیم “تۆ چیت”که چی تۆ دوو ڕۆژ له مه وبه ربۆت نووسیم “تۆ سه گیت”پێم سه یر بوو، تازه زانیوه ته من به ڕه ڵام وه ك سه گئه و به ...